Trong bối cảnh kinh tế hiện đại không ngừng biến động, các chợ truyền thống trên khắp Việt Nam, đặc biệt là ở những vùng đất đậm đà bản sắc như Cà Mau, đang phải đối mặt với muôn vàn thách thức. Tại Chợ Rau Dừa, xã Hưng Mỹ, huyện Cái Nước – một khu chợ gắn bó với đời sống người dân địa phương qua bao thế hệ, những nỗi lo về doanh thu sụt giảm, chi phí tăng cao đang đè nặng lên vai hàng chục tiểu thương. Bài viết này, được Cà Mau Rao Vặt biên soạn, sẽ đi sâu phân tích những khó khăn tiểu thương chợ Rau Dừa Cà Mau đang gánh chịu, cùng những kiến nghị và nỗ lực từ phía chính quyền nhằm tìm ra lối thoát cho khu chợ này.
Tình Hình Kinh Doanh Ảm Đạm và Nỗi Lo Thường Trực
Hơn một năm qua, không khí mua bán tại Chợ Rau Dừa trở nên ảm đạm hơn bao giờ hết. Bà Nguyễn Hồng Nga, một trong những tiểu thương đã gắn bó lâu năm với chợ, chia sẻ rằng lượng khách hàng mỗi ngày chỉ còn lác đác vài người, nhiều hôm doanh thu chưa chạm mốc 200 nghìn đồng. Hình ảnh những sạp hàng vắng vẻ, người bán ngồi chờ đợi khách là cảnh tượng quen thuộc, phản ánh chân thực nỗi khó khăn tiểu thương chợ Rau Dừa Cà Mau đang phải đương đầu. Bà con tiểu thương nơi đây phải nỗ lực không ngừng để duy trì việc kinh doanh, tìm mọi cách xoay sở cho cuộc sống gia đình, dù lợi nhuận ngày càng thu hẹp.
Bà Nguyễn Hồng Nga, 1 trong 32 tiểu thương chợ Rau Dừa, đang gặp khó khăn trong buôn bán do chợ ế khách
Nỗi lo không chỉ dừng lại ở doanh thu ít ỏi, mà còn kéo theo cả gánh nặng về tâm lý. Nhiều tiểu thương đã phải chi hàng chục triệu đồng để xây dựng, sửa sang ki-ốt trước đây, nay đối mặt với nguy cơ phải đóng cửa nếu không đủ khả năng chi trả. Tình cảnh này không chỉ ảnh hưởng đến kinh tế mà còn tác động sâu sắc đến tinh thần, sự gắn bó của những người đã coi Chợ Rau Dừa như ngôi nhà thứ hai của mình. Áp lực ngày càng lớn khiến tương lai của chợ truyền thống này trở nên bấp bênh hơn bao giờ hết, đặt ra câu hỏi lớn về sự tồn tại và phát triển của các mô hình kinh doanh truyền thống tại vùng đất mũi.
Gánh Nặng Chi Phí: Giá Thuê Ki-ốt Tăng Vọt
Trong khi doanh thu liên tục sụt giảm, gánh nặng chi phí lại tăng lên đáng kể, làm trầm trọng thêm khó khăn tiểu thương chợ Rau Dừa Cà Mau. Bà Nga và nhiều tiểu thương khác bức xúc khi cho biết giá thuê ki-ốt, điện, nước đều tăng cao so với trước. Cụ thể, giá thuê mặt bằng tăng hơn hai lần, từ mức cũ 30.000 đồng/m2/tháng lên 63.000 đồng/m2/tháng. Mức tăng này được áp dụng dựa trên Quyết định số 11/2023/QĐ-UBND ngày 26/4/2023 của Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, quy định giá dịch vụ sử dụng diện tích bán hàng tại các chợ trên địa bàn tỉnh.
Quyết định này phân loại Chợ Rau Dừa là chợ hạng 3, điểm kinh doanh cố định, có nhà lồng, và áp dụng mức giá mới. Tuy nhiên, các tiểu thương cho rằng, trong bối cảnh chợ ế ẩm, việc tăng giá thuê như vậy là không hợp lý và tạo thêm gánh nặng tài chính không nhỏ. Họ mong muốn địa phương xem xét lại, giảm giá thuê về mức cũ để có thể tiếp tục duy trì hoạt động. Sự khác biệt giữa quy định hành chính và thực tế kinh doanh đang tạo ra một khoảng cách lớn, khiến người dân cảm thấy bất an và không được chia sẻ trong lúc gặp khó khăn tiểu thương chợ Rau Dừa Cà Mau.
Thói Quen Tiêu Dùng Thay Đổi: Sự Trỗi Dậy Của Mua Sắm Online
Nguyên nhân sâu xa hơn của tình trạng ế ẩm không chỉ đến từ việc tăng giá thuê, mà còn nằm ở sự thay đổi mạnh mẽ trong thói quen tiêu dùng của người dân, đặc biệt là sau đại dịch COVID-19. Chị Mỹ, một tiểu thương khác tại Chợ Rau Dừa, nhận định rằng sự phát triển nhanh chóng của Internet và các nền tảng mua sắm trực tuyến (Online) đã thay đổi hoàn toàn cục diện thị trường. Người tiêu dùng ngày càng ưa chuộng sự tiện lợi của việc mua sắm qua mạng, nơi họ có thể dễ dàng so sánh giá cả, lựa chọn đa dạng sản phẩm, và nhận hàng tận nơi chỉ với vài cú nhấp chuột.
Thương mại điện tử đã mang đến nhiều ưu đãi, chính sách đổi trả linh hoạt và công nghệ tiếp cận khách hàng vượt trội, khiến các chợ truyền thống khó lòng cạnh tranh về giá thành và sự tiện lợi. Trong khi các hộ kinh doanh online giảm thiểu chi phí mặt bằng, các tiểu thương chợ truyền thống lại phải gánh chịu nhiều khoản phí cố định, làm cho giá cả sản phẩm khó có thể cạnh tranh. Thực trạng này không chỉ diễn ra ở Chợ Rau Dừa mà còn là một xu hướng chung của nhiều chợ truyền thống trên cả nước, buộc các tiểu thương phải “chuyển mình” để thích nghi. “Chưa bao giờ bán hàng cảm thấy chán nản như 2 năm trở lại đây,” chị Mỹ buồn bã nói, “cứ tình trạng này không biết tiểu thương trong chợ có thể duy trì kinh doanh thêm bao lâu.” Nỗi khó khăn tiểu thương chợ Rau Dừa Cà Mau là một ví dụ điển hình cho áp lực mà chợ truyền thống đang phải đối mặt.
Phản Ứng Và Kiến Nghị Từ Tiểu Thương: Hành Trình Tìm Kiếm Hỗ Trợ
Đối mặt với tình hình buôn bán ế ẩm và giá thuê mặt bằng tăng cao, 32 tiểu thương tại Chợ Rau Dừa đã cùng nhau gửi đơn kiến nghị đến UBND các cấp, bày tỏ mong muốn được giảm tiền thuê xuống mức cũ 30.000 đồng/m2/tháng, dựa trên Quyết định số 06/2017/QĐ-UBND đã hết hiệu lực. Đây là một hành động thể hiện sự đồng lòng và hy vọng của bà con về sự hỗ trợ từ chính quyền để vượt qua khó khăn tiểu thương chợ Rau Dừa Cà Mau.
Sau khi nhận được đơn kiến nghị, ngày 18/9/2023, UBND tỉnh Cà Mau đã chuyển đơn này về UBND huyện Cái Nước để xem xét, giải quyết. Tuy nhiên, chỉ một ngày sau đó, UBND huyện Cái Nước đã có công văn trả lời rằng việc này “không thuộc trường hợp xem xét giải quyết của UBND huyện”. Phản hồi này, dù theo đúng quy định pháp luật hiện hành, nhưng đã không xoa dịu được nỗi lo lắng của tiểu thương, mà thậm chí còn khiến họ cảm thấy bế tắc hơn trong hành trình tìm kiếm sự đồng cảm và hỗ trợ. Sự phức tạp trong quy định và thực tiễn đang tạo ra một rào cản lớn đối với những người đang gặp khó khăn tiểu thương chợ Rau Dừa Cà Mau.
Quan Điểm Của Chính Quyền Địa Phương và Hướng Giải Quyết
Trao đổi với phóng viên, ông Trịnh Quốc Khánh, Chủ tịch UBND xã Hưng Mỹ, đã giải thích rõ ràng về cơ sở pháp lý của việc áp dụng giá thuê mới. Ông cho biết, căn cứ Quyết định số 11/2023/QÐ-UBND ngày 26/4/2023 của Chủ tịch UBND tỉnh, Chợ Rau Dừa được quy định là chợ hạng 3 với mức giá dịch vụ sử dụng diện tích bán hàng cố định trong nhà lồng là 63.000 đồng/m2/tháng. Do đó, việc bà con tiểu thương yêu cầu giảm tiền thuê về mức 30.000 đồng/m2/tháng theo Quyết định số 06/2017/QÐ-UBND là “không thực hiện được” vì quyết định này đã hết hiệu lực.
Mặc dù vậy, ông Khánh khẳng định địa phương luôn quan tâm, chia sẻ những khó khăn tiểu thương chợ Rau Dừa Cà Mau và tạo mọi điều kiện tốt nhất để người dân phát triển kinh tế. Vấn đề kiến nghị của tiểu thương đã được ghi nhận và tham mưu lên cấp thẩm quyền xem xét. Theo đó, UBND tỉnh Cà Mau đã yêu cầu Sở Công Thương chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan rà soát lại giá dịch vụ sử dụng diện tích bán hàng tại chợ theo Quyết định số 11/2023/QÐ-UBND. Mục tiêu là làm cơ sở đề xuất UBND tỉnh xem xét, quyết định, nhằm hỗ trợ các hộ tiểu thương Chợ Rau Dừa duy trì và phát triển sản xuất, kinh doanh. Điều này cho thấy có một tia hy vọng về sự điều chỉnh chính sách, dù không thể đi ngược lại các quy định đã ban hành.
Đã 10 giờ sáng nhưng chợ Rau Dừa vẫn vắng khách đến chọn mua hàng
Những Giải Pháp Tiềm Năng Để Vực Dậy Chợ Truyền Thống
Tình cảnh khó khăn tiểu thương chợ Rau Dừa Cà Mau là lời nhắc nhở rằng mô hình chợ truyền thống cần phải “chuyển mình” mạnh mẽ để tồn tại và phát triển trong thời đại số hóa. Không chỉ chờ đợi sự điều chỉnh về giá thuê, các tiểu thương cũng cần chủ động tìm kiếm những giải pháp sáng tạo. Một trong những hướng đi tiềm năng là tích hợp công nghệ vào hoạt động kinh doanh. Tỉnh Cà Mau đã và đang có những chương trình hỗ trợ chuyển đổi số cho hộ kinh doanh, ví dụ như miễn phí sử dụng tên miền “.vn” và các dịch vụ số cơ bản cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh mới thành lập.
Đặc biệt, mô hình “Chợ 4.0 – Thanh toán không dùng tiền mặt” đang được triển khai tại Cà Mau, hỗ trợ tiểu thương mở tài khoản ngân hàng, tạo mã QR thanh toán, và tiếp cận các ứng dụng ví điện tử. Điều này không chỉ giúp hiện đại hóa giao dịch mà còn nâng cao kỹ năng số cho tiểu thương, giúp họ quản lý doanh thu hiệu quả hơn và giảm thiểu rủi ro. Tuy nhiên, việc áp dụng những mô hình này tại các chợ vùng sâu, vùng xa như Chợ Rau Dừa cần có sự hướng dẫn cụ thể và hỗ trợ kỹ thuật liên tục, đảm bảo rằng mọi tiểu thương, dù lớn tuổi hay có trình độ công nghệ hạn chế, đều có thể tiếp cận và hưởng lợi. Vượt qua khó khăn tiểu thương chợ Rau Dừa Cà Mau đòi hỏi một sự kết hợp giữa chính sách hỗ trợ và nỗ lực tự thân.
Tầm Quan Trọng Của Chợ Truyền Thống Trong Bối Cảnh Hiện Đại
Dù đối mặt với nhiều thử thách, chợ truyền thống như Chợ Rau Dừa vẫn giữ một vai trò không thể thay thế trong đời sống kinh tế và văn hóa của cộng đồng. Đây không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa mà còn là không gian giao lưu văn hóa, duy trì các mối quan hệ xã hội, và phản ánh đậm nét bản sắc địa phương. Những món ăn truyền thống, các loại đặc sản địa phương thường được tìm thấy ở chợ, góp phần lưu giữ giá trị ẩm thực quý báu của dân tộc. Hơn nữa, chợ truyền thống còn là sinh kế của hàng triệu lao động phổ thông và khu vực phi chính thức, đóng vai trò như một “vùng đệm” của thị trường lao động.
Việc giải quyết những khó khăn tiểu thương chợ Rau Dừa Cà Mau không chỉ là vấn đề kinh tế đơn thuần mà còn là việc bảo tồn một nét văn hóa, một phần linh hồn của cộng đồng. Các giải pháp cần hướng đến sự cân bằng giữa hiện đại hóa và bảo tồn giá trị truyền thống, giữa lợi ích kinh tế và trách nhiệm xã hội. Sự chung tay của chính quyền, cộng đồng và chính bản thân tiểu thương sẽ là chìa khóa để Chợ Rau Dừa cũng như các chợ truyền thống khác có thể vượt qua giai đoạn khó khăn này, tiếp tục là điểm tựa vững chắc cho kinh tế địa phương và giữ gìn nét đẹp văn hóa truyền thống của vùng đất Cà Mau.
Tổng kết lại, câu chuyện về những khó khăn tiểu thương chợ Rau Dừa Cà Mau là một minh chứng rõ nét cho cuộc đấu tranh sinh tồn của chợ truyền thống trước làn sóng hội nhập và công nghệ. Trong khi chính quyền đang nỗ lực tìm kiếm giải pháp tháo gỡ vướng mắc về giá thuê mặt bằng, việc thúc đẩy chuyển đổi số và thích nghi với thói quen tiêu dùng mới là điều kiện tiên quyết để Chợ Rau Dừa có thể hồi sinh. Chỉ khi có sự đồng bộ từ nhiều phía – từ chính sách hỗ trợ linh hoạt của nhà nước, sự chủ động của tiểu thương, đến việc áp dụng các mô hình kinh doanh hiện đại – thì Chợ Rau Dừa mới có thể vượt qua sóng gió, tiếp tục phát huy vai trò quan trọng của mình trong bức tranh kinh tế sôi động của Cà Mau.